Η ανύψωση των Επισκοπών εις Μητροπόλεις της Ι. Αρχιεπισκοπής αποτελεί αλλαγή αντιπροσωπευτική της δυνάμεως και της ζωτικότητος της Αρχιεπισκοπής. Οι Μητροπόλεις είναι μέλη της Ελληνικής Ορθοδόξου Αρχιεπισκοπής Αμερικής. Η Αρχιεπισκοπή διατηρεί την ενότητά της διοικητικώς και οικονομικώς και σε θέματα διακονίας και λειτουργίας. Όλες οι ενορίες, τα ιδρύματα, οι οργανισμοί και διακονίες παραμένουν εντός και υπό την δικαιοδοσία της Ι. Αρχιεπισκοπής . Η εκλογή έκαστου των Ιεραρχών εις Μητροπολίτες των Μητροπόλεων της Αρχιεπισκοπής επιβεβαιώνει περαιτέρω την ακεραιότητα και ενότητα της Αρχιεπισκοπής. Οι Μητροπολίτες δεν είναι πλέον Μητροπολίτες του Πατριαρχικού Θρόνου, αλλά Μητροπολίτες της Αρχιεπισκοπής. Ο Αρχιεπίσκοπος, ως επικεφαλής της Αρχιεπισκοπής, παραμένει Έξαρχος του Οικουμενικού Πατριαρχείου εν ταις Ηνωμέναις Πολιτείαις της Αμερικής. Οι Μητροπολίτες παραμένουν μέλη της Ιεράς Επαρχιακής Συνόδου της Αρχιεπισκοπής, μιας Συνόδου της οποίας προεδρεύει ο Αρχιεπίσκοπος και η οποία συνιστά έκφραση ενότητος και λειτουργεί ως αποφασιστικός ενωτικός παράγων σε όλα τα επίπεδα ζωής της Αρχιεπισκοπής. Επιπροσθέτως, τώρα υπάρχει σαφής δομή αφού η Αρχιεπισκοπή έχει Μητροπόλεις και Μητροπολίτες οι οποίοι συνδέονται με τα ονόματα γεωγραφικών περιοχών της Αμερικής.

2. Η Εκλογή του Αρχιεπίσκοπου Αμερικής .

Το άρθρο 13 του νέου Καταστατικού/Συντάγματος (άρθρο 13β) αναφέρεται στην εκλογή Αρχιεπισκόπου. Ενώ διατηρείται η βασική διαδικασία εκλογής, δίνεται μεγαλύτερη έμφαση στο ρόλο της Επαρχιακής Συνόδου και του Αρχιεπισκοπικού Συμβουλίου δια της εκφράσεως απόψεων και προτάσεων προς την Σύνοδο του Οικουμενικού Πατριαρχείου εν σχέσει με τις υποψηφιότητες για την θέση του Αρχιεπισκόπου. Όσον αφορά την διατύπωση του άρθρου και τους προβληματισμούς σχετικά με τα προσόντα του Αρχιεπισκόπου, το Σύνταγμα προβλέπει ότι ο υποψήφιος πρέπει «να έχει ευδόκιμον υπηρεσίαν τουλάχιστον πέντε ετών εν τη Ιερά Αρχιεπισκοπή Αμερικής ή να διαθέτει αποδεδειγμένως άμεσον, ουσιαστικήν και ευρείαν γνώσιν της εν Αμερική εκκλησιαστικής καταστάσεως και ζωής» Η διατύπωση αυτή συμπεριελήφθη στο κείμενο ώστε να τονίσει την σημασία της σχέσεως οποιουδήποτε υποψηφίου με την Εκκλησία στην Αμερική, σχέση που μπορεί να επιβεβαιωθεί και θα πρέπει να επιβεβαιωθεί από την Ιερά Επαρχιακή Σύνοδο και το Αρχιεπισκοπικό Συμβούλιο.

3. Η Εκλογή Μητροπολιτών της Αρχιεπισκοπής Αμερικής .

Σύμφωνα με το νέο Σύνταγμα (άρθρο 14) η εκλογή Μητροπολιτών της Αρχιεπισκοπής θα εξακολουθήσει να γίνεται με την διαδικασία του «Τριπροσώπου», σύμφωνα με την οποία τρεις υποψήφιοι προτείνονται από την Επαρχιακή Σύνοδο τα ονόματα των οποίων υποβάλλονται στη Σύνοδο του Πατριαρχείου. Η Αγία και Ιερά Σύνοδος του Οικουμενικού Πατριαρχείου θα εκλέγει ένα εκ των τριών. Πρέπει να υπογραμμισθεί η σημασία της ιστορίας αυτής της διαδικασίας διότι η Σύνοδος του Οικουμενικού Πατριαρχείου εξέλεξε πάντοτε τον πρώτο του τριπροσώπου που υπέβαλλε η Επαρχιακή Σύνοδος της Αρχιεπισκοπής. Είναι επίσης σημαντικό ότι σύμφωνα με το Σύνταγμα ο κατάλογος εκλογίμων για επισκοπικό αξίωμα πρέπει να αναθεωρείται συνεχώς από την Επαρχιακή Σύνοδο και σε συνεργασία με το Αρχιεπισκοπικό Συμβούλιο, και να υποβάλλεται προς έγκρισιν στο Πατριαρχείο καθώς και να δημοσιοποιείται επισήμως από την Ι. Αρχιεπισκοπή σε τακτά χρονικά διαστήματα.

4. Συμμετοχή των Λαϊκών στην διοικητική διαδικασία της Αρχιεπισκοπής Αμερικής .   

Όπως αναφέρθηκε παραπάνω στις παραγράφους τις σχετικές με την εκλογή Αρχιεπισκόπου και Μητροπολιτών, το νέο Σύνταγμα διαβεβαιώνει ότι τα λαϊκά μέλη της Εκκλησίας στην Αμερική αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της εκλογικής διαδικασίας. Όσον μεν αφορά την εκλογή Αρχιεπισκόπου γνώμες και προτάσεις εκφράζονται προς την Σύνοδο του Οικουμενικού Πατριαρχείου διαμέσου του Αρχιεπισκοπικού Συμβουλίου. Σχετικά δε με την εκλογή Μητροπολιτών, οι λαϊκοί έχουν την δυνατότητα να εξετάζουν τον επίσημο κατάλογο των υποψηφίων και να υποβάλλουν σκέψεις ή πληροφορίες επί των προσόντων των υποψηφίων. Το νέο Σύνταγμα αναγνωρίζει επίσης τον σημαντικό ρόλο των Κληρικολαϊκών Συνελεύσεων στην διοίκηση και λειτουργία της Αρχιεπισκοπής. Όπως αναφέρεται στο Σύνταγμα «Αύται, (δηλ. οι Κληρικολαϊκές Συνελεύσεις) εξαιρουμένων των δογματικών και κανονικών ζητημάτων ασχολούνται περί πάντα τα θέματα τα αφορώντα εις την ζωήν, αποστολήν, αύξησιν και ενότητα της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αμερικής, και ειδικώτερον εις την ομοιόμορφον διοίκησιν της αμέσου Αρχιεπισκοπικής περιοχής, των Μητροπόλεων και Ενοριών, την παιδείαν, τα οικονομικά προγράμματα, την φιλανθρωπίαν, και την ενεργοτέραν συμμετοχήν αυτής εις την ζωήν των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής...» Εν συγκρίσει με το Σύνταγμα του 1977 το άρθρο αυτό προσφέρει ακριβέστερη εικόνα του σημαντικού διοικητικού ρόλου το οποίον έχουν και θα συνεχίσουν να έχουν οι Κληρικολαϊκές Συνελεύσεις. Ως παράδειγμα αναφέρουμε ότι το νέο Σύνταγμα προβλέπει ότι οι αποφάσεις των Κληρικολαϊκών θα υποβάλλονται προς έγκριση στο Οικουμενικό Πατριαρχείο και θα θεωρούνται «εγκεκριμένες» σε περίπτωση μη λήψεως απαντήσεως εντός 90 ημερών.

            Περαιτέρω έμφαση στην συμμετοχή του λαϊκού στοιχείου στην διοικητική διαδικασία είναι φανερή στο άρθρο που προβλέπει την αναθεώρηση του Συντάγματος (άρθρο 25). Έτσι, τροπολογίες επί του Συντάγματος με πρωτοβουλία της Αρχιεπισκοπής οφείλουν να ακολουθούν κανονική διαδικασία η οποία να συμπεριλαμβάνει διαβουλεύσεις του Αρχιεπισκοπικού Συμβουλίου και της Κληρικαλαϊκής Συνελεύσεως. Μετά ταύτα η Επαρχιακή Σύνοδος υποβάλλει πρόταση αναθεωρήσεως προς την Σύνοδο του Πατριαρχείου προς έγκριση και επικύρωση.

            Σημαντικός επίσης θα είναι ο ρόλος του λαϊκού στοιχείου στην διαδικασία αναθεωρήσεως των κανονισμών λειτουργίας των διαφόρων διοικητικών σωμάτων της Αρχιεπισκοπής δηλ. της Κληρικολαϊκής Συνελεύσεως, του Αρχιεπισκοπικού Συμβουλίου, των ενοριακών συμβουλίων και των κοινοτήτων. Το νέο Σύνταγμα αναγνωρίζει ότι αυτό αποτελεί ευθύνη της Αρχιεπισκοπής.

5. Η σημασία του Συντάγματος για την Ελληνική Ορθόδοξο Αρχιεπισκοπή Αμερικής

Το νέο Σύνταγμα είναι αποφασιστικής σημασίας για το παρόν και το μέλλον της Ελληνικής Ορθοδόξου Αρχιεπισκοπής Αμερικής και αυτό φαίνετε μέσα από τους πιο κάτω παραμέτρους : 

α) Το Σύνταγμα, όπως εξηγήσαμε ανωτέρω, πρωτίστως και κυρίως διατηρεί την ενότητα και διάρθρωση της Αρχιεπισκοπής και το διοικητικό της ενιαίο. Περαιτέρω, ενδυναμώνει ακόμη περισσότερο τον υπάρχοντα δεσμό και την ενότητα μεταξύ του Οικουμενικού Πατριαρχείου και της Ι. Αρχιεπισκοπής.

β) Η διαδικασία εκλογής Αρχιεπισκόπου και Μητροπολιτών έχει αναβαθμισθεί και αποσαφηνισθεί επιβεβαιώνοντας τους ρόλους της Συνόδου, του Αρχιεπισκοπικού Συμβουλίου, των λαϊκών αλλά και όσον αφορά την σχέση των υποψηφίων με την Εκκλησία της Αμερικής.

γ) Όπως ήδη ελέχθη, ο ρόλος των λαϊκών είναι σημαντικός για την εύρυθμη διοίκηση της Αρχιεπισκοπής, την απρόσκοπτη λειτουργία των Κληρικολαϊκών Συνελεύσεων, του Αρχιεπισκοπικού Συμβουλίου, της διαδικασίας εκλογής των Ιεραρχών και την αναθεώρηση των κανονισμών οι οποίοι ρυθμίζουν όλες τις πλευρές της ζωής της Ελλησίας εν Αμερική. Το Σύνταγμα παρέχει την βάση για στενώτερες σχέσεις και συνέργεια μεταξύ κλήρου και λαού, διά της συνεχώς εντεινομένης επικεντρώσεώς μας στην αποστολή της Εκκλησίας στον κόσμο.

δ) Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι το νέο Σύνταγμα αποτελεί βήμα προόδου στην ιστορία των Συνταγμάτων της Αρχιεπισκοπής. Το κείμενο έχει συνταχθεί σε καθαρή θεολογική γλώσσα. Βοηθεί τους εκτός Αρχιεπισκοπής να κατανοήσουν την διάρθρωση και λειτουργία της. Επί πλέον άπτεται θεμάτων που δεν περιελάμβανε το Σύνταγμα του 1977. (Μητροπολίτες και Βοηθοί Επίσκοποι, Μοναστηριακός βίος κλπ.)

ε) Το νέο Σύνταγμα ήδη παρέχει τη δυνατότητα για το επόμενο βήμα το οποίο είναι η αναθεώρηση των Κανονισμών λειτουργίας της Αρχιεπισκοπής. Οι κανονισμοί αυτοί πρέπει να ενημερωθούν ώστε να ανταποκρίνονται στις σημερινές ανάγκες και να αντανακλούν το πνεύμα του Ευαγγελίου και την αποστολή μας ως Ορθοδόξων Χριστιανών στην Αμερική. Αυτό θα απαιτήσει εκτεταμένο έργο σε όλα τα επίπεδα της Αρχιεπισκοπής, έργο ουσιώδες για το μέλλον της Αρχιεπισκοπής.

Η Αρχιεπισκοπή Αμερικής υποστηρίζει πως το Νέο Σύνταγμα αποτελεί «Βήμα προόδου για την διοίκηση και λειτουργία της Ελληνικής Ορθοδόξου Αρχιεπισκοπής Αμερικής». Προσθέτει δε, ότι: «Πρέπει τελικώς να λεχθεί και να μη λησμονηθεί, ότι η σπουδαιότητα του νέου Συντάγματος έγκειται στο ότι συνδέεται αναποσπάστως με την δυνατότητα που έχουμε ως ισχυρή, ενιαία και δυναμική Αρχιεπισκοπή να προσφέρουμε την ορθόδοξη πίστη μας στο λαό της Αμερικής και να στηρίξουμε την διακονία μας στον κόσμο, μια διακονία που φέρνει το μήνυμα του Ευαγγελίου της σωτηρίας σε όλους εκείνους που έχουν ανάγκη του Κυρίου Ιησού Χριστού.»

Το κείμενο του Συντάγματος δημοσιεύεται στα Ελληνικά και Αγγλικά στην ιστοσελίδα της Ιεράς Αρχιεπισκοπής: http://www.goarch.org/en/archdiocese/documents .